එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ (UN) වත්මන් මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් (Antonio Guterres) මහතාගේ ධුර කාලය දෙසැම්බර් 31 වන දිනෙන් අවසන් වීමට නියමිත පසුබිමක, මීළඟ මහලේකම්වරයා තෝරා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ඉතා තීරණාත්මක අදියරකට පැමිණ තිබේ.

ප්‍රබල නිෂේධ බලයන්හි (Veto powers) බලපෑම් සහ රහසිගත ඡන්ද විමසීම් මධ්‍යයේ, ඊළඟ UN ප්‍රධානියා තෝරා ගැනීම සඳහා අපේක්ෂකයන් අට දෙනෙක් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ (UNSC) නිර්දේශය අපේක්ෂාවෙන් තරග වැදී සිටිති.

මෙම තරගය සඳහා නම් කර ඇති ප්‍රධාන අපේක්ෂකයන් අතරට එක්සත් ජාතීන්ගේ වෙළඳ හා සංවර්ධන සමුළුවේ (UNCTAD) ප්‍රධානී, කොස්ටාරිකාවේ රෙබෙකා ග්‍රින්ස්පන් (Rebeca Grynspan), ජාත්‍යන්තර පරමාණුක බලශක්ති නියෝජිතායතනයේ (IAEA) ආර්ජන්ටිනා ප්‍රධානී රෆායෙල් ග්‍රොසි (Rafael Grossi) සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ විදේශ කටයුතු රාජ්‍ය අමාත්‍ය ලානා නුසෛබා (Lana Nusseibeh) ඇතුළු පිරිසක් ඇතුළත් වේ. මීට අමතරව ඉක්වදෝරය, තුර්කිය, ගයානාව සහ උගන්ඩාව නියෝජනය කරමින්ද අපේක්ෂකයෝ කිහිපදෙනෙක් ඉදිරිපත්ව සිටිති.

තෝරා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය සහ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ කාර්යභාරය

ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර සාමාජිකයන් පස් දෙනා (චීනය, ප්‍රංශය, රුසියාව, එක්සත් රාජධානිය සහ එක්සත් ජනපදය) සතුව 'නිෂේධ බලය'  පවතී.

ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් නම් කරනු ලබන අපේක්ෂකයෙකුට නිෂේධ බලය භාවිත කිරීමකින් තොරව අවම වශයෙන් ඡන්ද 9ක් ලැබිය යුතුය.

ඉන්පසු එම නම මහා මණ්ඩලයේ (UNGA) අනුමැතිය සඳහා යොමු කෙරේ.

මේ දක්වා පවත්වා ඇති අනාවරණ නොකළ ඡන්ද විමසීම් (Straw polls) අටකින් කිසිදු අපේක්ෂකයෙකුට විරෝධතා නොමැතිව ඒකමතික එකඟතාවකට පැමිණීමට හැකි වී නැත. කෙසේ වෙතත්, මෑතකදී පවත්වන ලද ඡන්ද විමසීමකදී රෙබෙකා ග්‍රින්ස්පන් වැඩි කැමැත්තක් ලබා ගනිමින් ඉදිරියෙන් සිටින බව වාර්තා වේ.

දෙසැම්බර් 31න් පසු කුමක් සිදුවේද?

වත්මන් මහලේකම්වරයාගේ කාල සීමාව අවසන් වන විටත් නව මහලේකම්වරයෙකු තෝරා ගැනීමට නොහැකි වුවහොත් කුමක් සිදුවේද යන්න පිළිබඳව මෙතෙක් නිශ්චිත නීතිමය ප්‍රතිපාදන එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියේ සඳහන් වී නැත. මෙය ඉතිහාසයේ කිසි දිනක සිදු නොවූ තත්ත්වයක් වන බැවින්, ඉදිරි දින කිහිපය තුළ ආරක්ෂක මණ්ඩලය ගන්නා තීරණ ගෝලීය වශයෙන් ඉතා වැදගත් වනු ඇත.