මරණය මඟහරිමින් නැවත ළදරු අවධියට පත්වීමට හැකියාව ඇති "ටුරිටොප්සිස් ඩෝර්නි" (Turritopsis dohrnii) නම් අමරණීය ජෙලිෆිෂ් මත්ස්‍යයා පිළිබඳව විද්‍යාඥයන් විසින් නව පර්යේෂණ සිදු කරමින් සිටී.
මෙම පුදුම සහගත ජීවියාගේ රහස් සොයා ගැනීම මඟින් මිනිසුන්ගේ වයසට යාම පාලනය කිරීමට සහ වයස්ගත වීම නිසා ඇති වන රෝගවලට ප්‍රතිකාර කිරීමට මාර්ග විවර වනු ඇතැයි විද්‍යාඥයෝ විශ්වාස කරති.
මෙම කුඩා, පාරදෘශ්‍ය ජෙලිෆිෂ් විශේෂය දැඩි පීඩනයකට, තුවාල ලැබීම්වලට හෝ ආහාර අහිමි වීමකට මුහුණ දෙන විට මිය නොයන බව සඳහන් වේ.
ඒ වෙනුවට ඒවා තම ජීවන චක්‍රය ආපසු හරවමින් සෛල බෝලයක් බවට පරිවර්තනය වේ.
දින එකත් තුනත් අතර කාලයක් ඇතුළත, "පොලිප්" (polyp) නම් මුල් අවධියේ ව්‍යුහයක් මෙම සෛලවලින් බිහි වන අතර, එයින් නව සමාජයක් එනම් නව වැඩිහිටි ජෙලිෆිෂ් රාශියක් වර්ධනය වේ.
ටෙක්සාස් ඒ ඇන්ඩ් එම් විශ්වවිද්‍යාලයේ සාගර ජීව විද්‍යාඥ මරියා මිග්ලයිට්ටා (Maria Miglietta) පවසන පරිදි, "මිය නොයන එක් ජෙලිෆිෂ් කෙනෙකුගෙන් තවත් සිය ගණනක් බිහි කරගත හැකි අතර, ඒ සෑම එකකටම නැවත තරුණ වීමට නිමක් නැති හැකියාවක් පවති.
විද්‍යාඥයන්ගේ අරමුණ කුමක්ද?
මිනිසුන්ව නැවත ළදරුවන් බවට පත් කිරීම විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක් වුවද, මෙම සතුන්ගේ ජානමය සහ අණුක ක්‍රියාවලීන් අධ්‍යයනය කිරීමෙන් මානව සෛල හා පටක වඩාත් තරුණ තත්ත්වයට පත් කර ගන්නේ කෙසේදැයි සොයා ගැනීමට විද්‍යාඥයෝ උත්සාහ කරති.
ජොන්ස් හොප්කින්ස් විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යාඥ මයිකල් කොල්ඩොබ්ස්කි (Michael Koldobskiy) පවසන්නේ, "අපිට නැවත කළල අවධියට හැකිලී යාමට නොහැකි වුවත්, අවයව සහ පටක මට්ටමින් මෙය සිදු කිරීමේ හැකියාව පවතිනවා" යනුවෙනි.
අංශභාග, හෘදයාබාධ, ඇස් පෙනීම දුර්වල වීම වැනි වයස්ගත වීමත් සමඟ ඇති වන රෝගවලින් පීඩා විඳින පටක සුවපත් කිරීමට මෙම පර්යේෂණ ඉමහත් පිටුවහලක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ජානමය රහස් සහ අභියෝග
මෑතකදී කරන ලද අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ, මෙම අමරණීය ජෙලිෆිෂ් සතුන්ගේ DNA තුළ විකෘතිතා (mutations) අලුත්වැඩියා කරන සහ DNAවල අවසාන කොටස් ආරක්ෂා කරන 'ටෙලෝමියර්' (telomeres) නඩත්තු කරන ජාන වැඩිපුර පවතින බවය.
සාමාන්‍යයෙන් මිනිසුන්ගේ වයසට යාමත් සමඟ මෙම ටෙලෝමියර් කෙටි වුවද, ජෙලිෆිෂ් සතුන්ගේ මෙම පද්ධතිය ඒවායේ දීර්ඝ ආයුෂයට ප්‍රධාන හේතුවක් වී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සතුන් ස්වභාවධර්මයේදී විවිධ විලෝපිකයන්ට සහ ආහාර අහිමි වීම්වලට මුහුණ දෙන බැවින්, ඒවා සැබැවින්ම බාහිර උවදුරුවලින් අතිශයින්ම අවදානමට ලක්විය හැකි ජීවීන් වන බවද විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.
1. ටුරිටොප්සිස් ඩෝර්නි සතාගේ ප්‍රධාන ජානමය යාන්ත්‍රණයන්
DNA අලුත්වැඩියා කිරීමේ ජාන (DNA Repair Gene Duplications):මෙම සතුන්ගේ DNA තුළ, වයසට යාමත් සමඟ එකතු වන විකෘතිතා (mutations) සහ හානි අලුත්වැඩියා කරන ජාන පිටපත් රාශියක් පවතී. එමඟින් සෛලවලට සිදුවන ජානමය හානි ඉතා කාර්යක්ෂමව මඟහරවා ගැනීමට හැකි වේ.
ටෙලෝමියර් (Telomeres) නඩත්තු කිරීම:වර්ණදේහවල අවසාන කොටස් ආරක්ෂා කරන 'ටෙලෝමියර්' නම් ආවරණ, සාමාන්‍ය සතුන්ගේ වයසට යාමත් සමඟ කෙටි වේ. නමුත් ජෙලිෆිෂ් සතුන්ගේ මෙම ටෙලෝමියර් සංරක්ෂණය කර නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කරන විශේෂිත ජාන පද්ධති පවතී.
සෛල පරිවර්තනය වීම (Transdifferentiation):අර්බුදකාරී අවස්ථාවකදී, මේවායේ ස්නායු හෝ මස්පිඬු සෛල වැනි වැඩිහිටි විශේෂිත සෛල තම අනන්‍යතාව සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක කර, නැවත මුල් අවධියේ පවතින ප්‍රාථමික සෛල (stem cells) තත්ත්වයට පත්වේ. මෙය සාමාන්‍ය සතුන් තුළ දක්නට නොලැබෙන විරල ක්‍රියාවලියකි.
දීර්ඝායුෂ ලබා දෙන ජාන මාර්ග (Longevity Pathways):ජෙලිෆිෂ් සතා සිය 'කෝෂ' (cyst) අවධියේ පවතින විට, ඔක්සිකාරක ආතතිය පාලනය කරන සහ සෛල ආරක්ෂා කරන සර්චුයින් (Sirtuins) වැනි දීර්ඝායුෂ ජාන අධික ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.
2. මානව වයස්ගත වීමේ ක්‍රියාවලිය සමඟ සංසන්දනය
මිනිසුන්ට ස්වභාවිකව තම ජීවන චක්‍රය ආපසු හැරවීමට නොහැකි වුවද, ජෙලිෆිෂ් සතුන් තුළ ඇති බොහෝ මූලික ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් මිනිස් සිරුර තුළ ද යම් මට්ටමකින් පවතී. එහෙත් ඒවා නියාමනය වන ආකාරය එකිනෙකට වෙනස් වේ.
