අමෙරිකානු - ඊශ්‍රායල ප්‍රහාරවල පළමු දිනයේදීම ඝාතනයට ලක්වූ අයතුල්ලා අලි කමේනිගෙන් පසු, ඉරානයේ මීළඟ උත්තරීතර නායකයා ලෙස පත්විය හැකි ප්‍රබලතම චරිතය ලෙස ඔහුගේ දෙවන පුත්‍රයා වන මොජ්තබා කමේනි (Mojtaba Khamenei) පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ.
වයස අවුරුදු 56ක් වන මොජ්තබා කමේනි, මෙතෙක් කිසිදු දේශපාලන තනතුරක් සඳහා තරඟ කර හෝ මහජන ඡන්දයකට ඉදිරිපත් වී නොමැති බව සඳහන් වේ.
එසේ වුවද, ඔහු දශක කිහිපයක සිට සිය පියාගේ අතිශය සමීපතම විශ්වාසවන්තයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින්, ඉරාන රජයේ අභ්‍යන්තර තීරණ කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් එල්ල කළ පුද්ගලයෙක් බව විදෙස් වාර්තා පවසයි.
*මොජ්තබා කමේනි පිළිබඳ වැදගත් කරුණු
ඔහු ඉරානයේ ප්‍රබලතම හමුදා බලකාය වන 'ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බළකාය' (IRGC) සමඟ ඉතා සමීප සබඳතා පවත්වයි.
මෑත වසරවලදී ඔහු සිය පියාගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම් කෙරෙනු ඇති බවට විවිධ කතාබහ පැතිර ගින අතර ඔහු බලයට පත්වුවහොත්, එය ඉරාන පාලන තන්ත්‍රය තුළ සිටින දැඩි මතධාරී කණ්ඩායම් තවදුරටත් බලය තහවුරු කරගෙන සිටින බවට ලොවට ලබාදෙන සංඥාවක් බව පැවසේ.
මොජ්තබා කමේනි උත්තරීතර නායකයා ලෙස පත්වුවහොත්, කෙටි කාලීනව බටහිර රටවල් සමඟ කිසිදු දේශපාලන සාකච්ඡාවකට හෝ ගිවිසුමකට එළඹීමට ඉරාන රජය කැමැත්තක් නොදක්වනු ඇති බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පවසති.
*අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තේරීමේ අභියෝගය
ඉරාන විශේෂඥ මණ්ඩලය (Assembly of Experts) විසින් මීළඟ නායකයා නම් කිරීමට නියමිත අතර, මොජ්තබාගේ නම ඉදිරියෙන්ම පැවතියද, පාරම්පරික පාලනයක් පිළිබඳව එරට තුළ පවතින විරෝධය ඔහුට යම් බාධාවක් විය හැකි බව සඳහන් වේ.
*අයතුල්ලා අලි කමේනිගෙන් පසු ඉරානයේ මීළඟ උත්තරීතර නායකයා වීමට ඉඩකඩ ඇති බවට අනුමාන කෙරෙන අනෙකුත් ප්‍රධාන පුද්ගලයින්
1. අලි රේසා අරාෆි 'Alireza Arafi'
මොජ්තබා කමේනිට පසුව වඩාත්ම අවධානයට ලක්ව ඇති නම මොහුය.ඔහු ඉරානයේ ප්‍රධානතම ආගමික මධ්‍යස්ථානය වන 'කොම්' 'Qom' හි ආගමික පාසල්වල ප්‍රධානියා වේ.
ඔහු උත්තරීතර නායකයා තෝරා ගන්නා 'විශේෂඥ මණ්ඩලයේ' සාමාජිකයෙකු ද සඳහන් වේ.
ආගමික දැනුම සහ පාලන තන්ත්‍රය සමඟ ඇති සමීප සබඳතාවය නිසා ඔහු ප්‍රබල අපේක්ෂකයෙක් බව විදෙස් වාර්තා පවසයි.
2. මොහොමඩ් මෙහ්දි මීර්බගේරි 'Mohammad Mehdi Mirbagheri'
මොහු ඉරානයේ අතිශය දැඩි මතධාරී පූජකවරයෙක් බවට වාර්තා ඇත.
බටහිර ලිබරල්වාදයට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වන ඔහු, ඉරානය සම්පූර්ණ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයක් ලෙස තවදුරටත් ශක්තිමත් කළ යුතු බව විශ්වාස කරයි.
විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බළකාය (IRGC) තුළ මොහුට විශාල ගෞරවයක් සහ සහයෝගයක් පවතී.
3. මොහොමඩ් බගර් කලිබාෆ් 'Mohammad Bagher Ghalibaf'
ඔහු වර්තමාන ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායකවරයා වේ.
හිටපු IRGC අණදෙන නිලධාරියෙකු වන ඔහු, හමුදාව සහ දේශපාලනය යන අංශ දෙකෙහිම අත්දැකීම් සහිත පුද්ගලයෙක් බව සඳහන් වේ.
ඔහු පූජකවරයෙකු නොවන බැවින්, වත්මන් ව්‍යවස්ථාවට අනුව උත්තරීතර නායකයා වීමට නම් ඔහුට යම් යම් නීතිමය බාධාවන් පැවතිය හැකි බව සඳහන් වේ.
*තීරණාත්මක සාධක කිහිපයක්
මොජ්තබා කමේනි පත් වුවහොත් එය "රාජාණ්ඩුවක්" බඳු පාරම්පරික පාලනයක් ලෙස ජනතාව දැකිය හැකි බැවින්, එය වළක්වා ගැනීමට 'විශේෂඥ මණ්ඩලය' වෙනත් අයෙකු තෝරා ගැනීමට ඉඩ ඇත.
නමුත් මීළඟ නායකයා කවුරුන් වුවද, ඔහුට ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බළකායේ පූර්ණ ආශිර්වාදය තිබිය යුතුය.
අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය සමඟ පවතින යුදමය වාතාවරණය හමුවේ, ඉතා ඉක්මනින් තීරණ ගත හැකි දැඩි මතධාරී නායකයෙකුට වැඩි ඉඩක් ලැබෙනු ඇති බවට වාර්තා පවසයි.
*විශේෂඥ මණ්ඩලය (Assembly of Experts) යනු කුමක්ද?
මෙය ඉරාන දේශපාලන ව්‍යුහය තුළ පවතින අතිශය බලගතු පූජක මණ්ඩලයකි.
මෙය ජ්‍යෙෂ්ඨ ඉස්ලාමීය පූජකවරුන් 88 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ.
මොවුන් වසර 8කට වරක් මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වුවද, එම ඡන්දයට ඉදිරිපත් විය හැකි පුද්ගලයින් කවුරුන්ද යන්න තීරණය කරනු ලබන්නේ රජයේ වෙනත් උත්තරීතර මණ්ඩලයක් මගිනි.
උත්තරීතර නායකයා තෝරා පත් කර ගැනීම, ඔහුගේ ක්‍රියාකලාපය අධීක්ෂණය කිරීම සහ අවශ්‍ය වුවහොත් ඔහුව ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමේ බලය මෙම මණ්ඩලයට ඇත.
* තීරණාත්මක බලවේගය
IRGC - විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බළකාය
විශේෂඥ මණ්ඩලය නීත්‍යානුකූලව නායකයා තෝරා ගත්තද, තිරය පිටුපස සැබෑ තීරණය ගනු ලබන්නේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක හමුදා බළකාය විසිනි.
යුදමය වාතාවරණයක් පවතින බැවින්, හමුදාවේ පූර්ණ පාලනයට නතු විය හැකි හෝ හමුදාව සමඟ සමීපව කටයුතු කරන නායකයෙකු පමණක් ඔවුන් අනුමත කරනු ඇත.
මොජ්තබා කමේනි මේ වන විටත් විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බළකායෙහි ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන් සමඟ සමීප ගනුදෙනු පවත්වන බැවින් ඔහුට වැඩි අවස්ථාවක් පවතින බව පෙනේ.
*මීළඟට සිදුවන්නේ කුමක්ද?
දැනට ලැබෙන වාර්තා අනුව, විශේෂඥ මණ්ඩලය රහසිගතව රැස්වී මීළඟ නායකයා පිළිබඳව "බහුතර එකඟතාවයකට" පැමිණ ඇත. එහෙත්, යුදමය තත්ත්වය සහ අභ්‍යන්තර කැරලි ඇතිවීමේ අවදානම සලකා එම නම ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ප්‍රමාද කරමින් සිටී.
- තොරතුරු අන්තර්ජාලය ඇසුරෙන් -
