
දරු ප්රසූතිය යනු මවකට සහ දරුවාට නව ජීවිතයක් ලබා දෙන සුන්දර අවස්ථාවක් වුවද, එයින් අනතුරුව උද්ගත වන දිගුකාලීන ශාරීරික හා මානසික සංකූලතා හේතුවෙන් මිලියන සංඛ්යාත කාන්තාවන් පිරිසක් දශක ගණනාවක් පුරා නිහඬව පීඩා විඳිමින් සිටින බව නවතම වාර්තා අනාවරණය කරයි.
විදෙස් මාධ්ය විසින් අනාවරණය කරන ලද මෙම තොරතුරු මගින් මාතෘ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ බොහෝ දෙනා කතා නොකරන අඳුරු පැතිකඩක් ලෝකයාට හෙළි කරයි.
ගෝලීය වශයෙන් මාතෘ මරණ සංඛ්යාව 2000 වසරේ සිට 2023 වසර දක්වා කාලය තුළ 40%කින් පමණ පහළ බැස තිබුණද, දරු ප්රසූතියෙන් පසු මව්වරුන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන දිගුකාලීන සෞඛ්ය ගැටලු කෙරෙහි තවමත් ප්රමාණවත් අවධානයක් යොමු වී නොමැත.
ගෝලීය වශයෙන් මිලියන සංඛ්යාත පිරිසක් පීඩාවට
ගෝලීය දත්ත වලට අනුව, සෑම වසරකම මිලියන 40කට අධික කාන්තාවන් පිරිසක් දරු ප්රසූතියෙන් පසු මාස හෝ වසර ගණනාවක් පවතින විවිධ සංකූලතා හේතුවෙන් දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දෙති. මුත්රා හා මලපහ පිටවීම පාලනය කර ගැනීමට නොහැකි වීම (Incontinence), නිදන්ගත ශ්රෝණි වේදනාව, අනාගත ප්රජනන සෞඛ්යයට බලපාන කැළැල් පටක සහ ජීවිතයට තර්ජනයක් වන බඩවැල් අවහිරතා මේ අතර ප්රධාන වේ. බොහෝ කාන්තාවන් මෙම ගැටලු "සාමාන්ය තත්ත්වයන්" ලෙස සලකා නිහඬව දුක් විඳින්නේ, ඒ සඳහා නිසි උපදෙස් හෝ ප්රතිකාර ලබා ගැනීමට මඟක් නොමැති නිසාය.
සිසේරියන් සැත්කම් සහ මාරාන්තික බඩවැල් අවහිරතා
ලොව පුරා සිසේරියන් සැත්කම් (Caesarean sections) ක්රමයෙන් වැඩි වෙමින් පවතින අතර, එය සමස්ත දරු ප්රසූතීන්ගෙන් 21%ක් (අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ 32%කට අධික ප්රමාණයක් සහ ඩොමිනිකන් ජනපදයේ 58%ක් දක්වා) නියෝජනය කරයි.
සිසේරියන් සැත්කමක් මවකගේ සහ දරුවාගේ ජීවිත බේරා ගැනීමට අත්යවශ්ය විය හැකි නමුත්, එය ප්රධාන උදර ශල්යකර්මයක් බව බොහෝ දෙනා අමතක කරති.
මෙම සැත්කම් හේතුවෙන් උදරය තුළ ඇති වන කැළැල් පටක (Adhesions) අභ්යන්තර අවයව එකිනෙකට ඇලී යාමට හේතු වේ.
අමෙරිකානු අධ්යයනයකින් හෙළි වී ඇත්තේ සිසේරියන් සැත්කම් සිදු කළ මව්වරුන්ට, ස්වාභාවික ලෙස දරුවන් බිහි කළ මව්වරුන්ට වඩා පසුකාලීනව හෘද රෝග, දියවැඩියාව, වකුගඩු රෝග සහ ආසාදන හේතුවෙන් මිය යාමේ අවදානම 16%කින් වැඩි බවය.
ස්වාභාවික දරු ප්රසූතීන්හිදී සිදුවන දිගුකාලීන හානි
ස්වාභාවික දරු ප්රසූතීන්හිදී ද බරපතල සංකූලතා ඇති විය හැක. දරු ප්රසූතීන්ගෙන් 90%ක පමණ ප්රමාණයකදී යම් මට්ටමක ඉරීයාම් (Tears), කැපීම් හෝ එපිසියෝටමි (Episiotomy) තත්ත්වයන් ඇති වේ.
හතරවන මට්ටමේ ඉරීයාම් (Fourth-degree tears) - මළපහ සහ වාතය පාලනය කරන ගුද ප්රාචීරය (Anal sphincter) ඉරී යාම නිසා කාන්තාවන් දැඩි ලෙස අසරණ වේ.
ස්නායු හානි සහ නිදන්ගත වේදනා - ෆෝසෙප්ස් (Forceps) වැනි උපකරණ භාවිත කර දරුවන් බිහි කිරීමේදී පුඩෙන්ඩල් ස්නායුවට (Pudendal nerve) සිදුවන හානි නිසා දශක ගණනාවක් පුරා දිනපතා දැඩි වේදනා විඳීමට මව්වරුන්ට සිදුවේ.
බහුලව වාර්තා වන රෝග ලක්ෂණ - සංසර්ගයේදී වේදනාව ඇති වීම (Dyspareunia - 35%), පහළ පිට මූත්රා වේදනාව (32%), මුත්රා පිටවීම පාලනය නොහැකි වීම (8% - 31%) සහ මලපහ පිටවීම පාලනය නොහැකි වීම (19%) යනාදිය ප්රධාන වේ.
මානසික සෞඛ්යයට එල්ල වන දැඩි බලපෑම
මෙම ශාරීරික වේදනාවන්ට අමතරව දැඩි මානසික කම්පනයන්ටද මව්වරුන් මුහුණ දෙති. දරු ප්රසූතියේදී සිදු වූ දරුණු තුවාල සහ සංකූලතා හේතුවෙන් පශ්චාත් ප්රසව මානසික ආතතිය (PTSD), දැඩි කාංසාව, අවපීඩනය (Depression), සහ දරු ප්රසූතිය පිළිබඳ අනාගත බිය (Tokophobia) වැනි තත්ත්වයන් වසර ගණනාවක් පුරා පැවතිය හැක. බොහෝ මව්වරුන් නිසි රෝග විනිශ්චයකින් තොරව වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙම මානසික පීඩනයන් සමඟ තලාවෙමින් ජීවත් වෙති.
මව්වරුන් නොසලකා හැරීම සහ වෛද්ය ප්රතිචාරවල ගැටලු
ප්රසව හා නාරිවේද ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, දරුවා බිහි වූ පසු සමස්ත අවධානය දරුවා වෙත යොමුවන අතර මව සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක කරනු ලබයි.
ප්රසිද්ධ ප්රසව හා නාරිවේද මහාචාර්ය ඇලිසන් ස්ටූබේ (Alison Stuebe) පවසන පරිදි,
"මෙය හරියට දරුවා යනු 'කැන්ඩි එක' වන අතර, මව යනු 'එහි කඩදාසියයි' කියා සිතීමක් වැන්න. කැන්ඩි එක ගත් පසු කඩදාසිය ඉවත දමන්නාක් මෙන්, මව සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක කරනු ලැබේ."
එපමණක් නොව, බොහෝ කාන්තාවන්ගේ ශාරීරික වේදනාවන් සහ පැමිණිලි වෛද්යවරුන් විසින් සැහැල්ලුවට ලක් කිරීම හෝ ඒවා "මනෝමය තත්ත්වයන්" ලෙස බැහැර කිරීම නිසා මව්වරුන් තවත් මානසික අසහනයකට පත් වේ.
විසඳුම කුමක්ද?
මෙම අර්බුදයට පිළියම් ලෙස ප්රසව හා නාරිවේද විශේෂඥයින් අවධාරණය කරන්නේ,
දීර්ඝකාලීන පසු විපරම් (Extended follow-up)- දරු ප්රසූතියෙන් පසු මාස කිහිපයකින් පමණක් වෛද්ය පරීක්ෂණ සීමා නොකර, මව්වරුන්ගේ සෞඛ්යය පිළිබඳ වසර ගණනාවක් පුරා නිරීක්ෂණය කිරීම.
මව්වරුන් දැනුවත් කිරීම - දරු ප්රසූතියෙන් පසු ඇති වන අසාමාන්ය වේදනා සහ සංකූලතා "සාමාන්යයි" ලෙස සලකා නොසලකා හැරීමෙන් තොරව, ඒ සඳහා වෛද්ය උපදෙස් සහ උකුල්/ශ්රෝණි භෞතචිකිත්සක ප්රතිකාර (Pelvic floor physiotherapy) ලබා ගැනීමට ඉදිරිපත් වීම.
තමන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම (Self-advocacy) - තමන් මුහුණ දෙන වේදනාවන් වෙනුවෙන් හඬ නැඟීමට සහ නිසි වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමට කාන්තාවන් සවිබල ගැන්වීම ඉතා වැදගත් වේ.
දරු ප්රසූතියෙන් පසු මව්වරුන් මුහුණ දෙන මෙම නිහඬ අරගල සහ දුෂ්කරතා සමාජය හමුවට ගෙන ඒම මඟින් මේ පිළිබඳව පුළුල් සංවාදයක් හා දැනුවත්භාවයක් ඇති කළ හැක. මව්වරුන්ගේ සෞඛ්යය සුරක්ෂිත කිරීම යනු දරුවාගේ මෙන්ම සමස්ත පවුලේම අනාගතය සුරක්ෂිත කිරීමයි. එබැවින්, දරු ප්රසූතියෙන් පසු මවට ලැබෙන සත්කාරය සහ අවධානය දරුවාට ලබාදෙන සැලකිල්ලටම සමානව අත්යවශ්ය වන බව වටහා ගනිමින්, මව්වරුන්ගේ දිගුකාලීන ශාරීරික හා මානසික යහපැවැත්ම වෙනුවෙන් සමාජයක් ලෙසත් සෞඛ්ය අංශ ලෙසත් එකතු වී කටයුතු කිරීම කාලීන අවශ්යතාවකි.

















































