අඟහරු මතුපිට උදෑසනක අපූර්ව දසුනක් ග්‍රහණය කරගත් ඡායාරූපයක් නාසා (NASA) ආයතනය විසින් නිකුත් කර තිබේ.
මෝටර් රථයක ප්‍රමාණයෙන් යුත් 'කියුරියෝසිටි' (Curiosity) රෝවරය මඟින් ලබාගත් මෙම ඡායාරූපයෙහි දැක්වෙන්නේ, මීට බිලියන ගණනකට පෙර හැඩගැසුණු රළු පර්වත මතට හිරු එළිය වැටෙන ආකාරයයි.
2012 වසරේදී අඟහරු සමකය අසල ගේල් ආවාටයට (Gale Crater) ගොඩබැස්ස මෙම රෝවරය, 2014 වසරේ සිට ආවාට බිම සිට කිලෝමීටර් 5ක උසකින් යුත් 'මවුන්ට් ෂාප්' (Mount Sharp) කන්ද නැඟීම ආරම්භ කළේය.
දුරින් පිහිටි සුළඟින් කැපුණු බෑවුම් සහිත ප්‍රදේශයක හිරු උදාවී පැයකට පමණ පසු, රෝවරයේ ඇති කැමරාව මඟින් මෙම ඡායාරූපය ලබාගෙන ඇත.
නාසා ආයතනයේ ප්‍රධාන විද්‍යාඥ අශ්වින් වසවාඩා මහතා පැවසුවේ,
"දුරින් පෙනෙන දීප්තිමත් රළු කඳු මුදුන් යනු රෝවරය මේ දක්වා පසුකර පැමිණි කිසිදු ස්ථරයකට සමාන නොවන වෙනස්ම පර්වත තට්ටුවකි."
"අතීතයේදී එය සුළඟින් ගෙන එන ලද අවසාදිතයක් (sediment) විය හැකි බව අපි සිතමු; සමහර විට ආවාටය අසල පිහිටි ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා එහි විසිරී ගිය වැලි හෝ අළු විය හැක."
"මෙම ද්‍රව්‍ය පර්වතයක් බවට පත් වීමෙන් පසු, යුග ගණනාවක් පුරා වැදුණු සුළඟ නිසා එය 'යාර්ඩං' (yardangs) නම් රිජ් හැඩැති කොටස් ලෙස කැඩී ගොස් ඇත."
මෙම යාර්ඩං ස්ථරය මීට වසර බිලියන 3කට පමණ පෙර, කන්දේ ඉතිරි කොටස් නිර්මාණය වූ කාලයේදීම සැදී ඇති බව වසවාඩා මහතා පවසයි. එය මවුන්ට් ෂාප් කන්දේ වයඹ දිග ප්‍රදේශය හරහා සැතපුම් 10ක් පුරා පැතිරී ඇත.
අඟහරුගේ අතීතය සහ අනාගත ගවේෂණ
මවුන්ට් ෂාප් කන්ද තරණය කරන කියුරියෝසිටි රෝවරය මේ වන විට කිලෝමීටර් 1කට වඩා වැඩි උන්නතාංශයක් ලබාගෙන ඇති අතර, එය අඟහරු මත රෝවරයක් විසින් ඉහළටම ගමන් කළ වැඩිම උස වේ.
මෙම කන්ද ස්ථර කිහිපයකින් සමන්විත වන අතර, ඉන් පෙන්වා දෙන්නේ ග්‍රහලෝකයේ භූ විද්‍යාත්මක අතීතයයි. අඟහරු අතීතයේදී වත්මන් ශීතල හා පාළු ස්වභාවයට වඩා උණුසුම් සහ ජලය තිබූ ප්‍රදේශයක් බව මෙයින් හෙළි වේ.
කියුරියෝසිටි රෝවරය 2027 හෝ 2028 වන විට මෙම යාර්ඩං ස්ථරය වෙත ළඟා වනු ඇතැයි නාසා ආයතනය අපේක්ෂා කරයි.
අඟහරුගේ අහස පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් වසවාඩා මහතා පැවසුවේ,
"මෙම දසුන මට ඇරිසෝනාහි මොනුමන්ට් නිම්නයේ (Monument Valley) කළ රිය පැදවීමක් සිහිපත් කරනවා. අහස යට ඇති නිහඬතාව සහ අනන්ත අවකාශය ඔබට පාහේ දැනිය හැක. නමුත් අහස තැඹිලි පාටින් යුක්ත වන අතර හිරු උදාව නිල් පැහැති සෙවනැලි ගනී. එය පෘථිවිය මෙන් පෙනුනද, එය නිසැකවම අඟහරුය." යනුවෙනි.
