බ්රික්ස් (BRICS) යනු නැගී එන ප්රධාන ආර්ථිකයන් හිමි රටවල් කිහිපයක් එකතු වී පිහිටුවාගත් අන්තර්ජාතික සංවිධානයකි.
මුලින්ම මෙම සංකල්පය ගොඩනගන ලද්දේ බ්රසීලය, රුසියාව, ඉන්දියාව සහ චීනය යන රටවල් මුල් කරගනිමිනි. පසුව දකුණු අප්රිකාව මෙන්ම තවත් රටවල් කිහිපයක් මෙයට එකතු විය.
1). බ්රික්ස් (BRICS) යන්නෙහි අර්ථය
මෙම වචනය නිර්මාණය වී ඇත්තේ ඊට අයත් මූලික රටවල ඉංග්රීසි නාමවල මුල් අකුරු එකතු කිරීමෙනි.
B - බ්රසීලය (Brazil)
R - රුසියාව (Russia)
I - ඉන්දියාව (India)
C - චීනය (China)
S - දකුණු අප්රිකාව (South Africa)
2024 වසරේදී තවත් රටවල් කිහිපයක් එනම් ඊජිප්තුව, ඉරානය, ඉතියෝපියාව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය මෙයට නිල වශයෙන් සම්බන්ධ විය.
සෞදි අරාබියට ද ආරාධනා ලැබුණු අතර, ඔවුන්ගේ සහභාගීත්වය සම්බන්ධයෙන් විවිධ මට්ටමේ නිල තත්ත්වයන් පවතින බව සඳහන් වේ.
2025 වසරේදී ඉන්දුනීසියාව ද මෙහි පූර්ණ සාමාජිකයෙකු ලෙස නිල වශයෙන් සම්බන්ධ විය. මීට අමතරව, තවත් රටවල් කිහිපයක් මැලේසියාව, කියුබාව, කියුබාව, බැලරූස්, බොලිවියාව, කසකස්තානය, නයිජීරියාව, තායිලන්තය, උගන්ඩාව, උස්බකිස්තානය සහ වියට්නාමය වැනි රටවල් හවුල්කාර රටවල් ලෙස සංවිධානය සමඟ එක්වී ඇත.
2). බ්රික්ස් සංවිධානය ආරම්භ වීම
2006 වසරේදී මෙම රටවල් හතරේ එනම් බ්රසීලය, රුසියාව, ඉන්දියාව සහ චීනය යන රටවල විදේශ අමාත්යවරුන් එක්ව මූලික සාකච්ඡා පවත්වන ලදී.
මෙහි පළමු රාජ්ය නායක සමුළුව 2009 වසරේදී රුසියාවේදී පැවැත්විණි.
2010 වසරේදී දකුණු අප්රිකාව මෙම සංවිධානයට ඇතුළත් වීමත් සමඟ එය "BRICS" ලෙස නිල වශයෙන් හැඳින්වීම ආරම්භ විය.
3). බ්රික්ස් සංවිධානයේ ප්රධාන අරමුණු
සාමාජික රටවල් අතර වෙළෙඳාම, ආයෝජන සහ ආර්ථික වර්ධනය වැඩිදියුණු කිරීම.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සහ ලෝක බැංකුව වැනි ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතනවල බටහිර රටවල ආධිපත්යය අඩු කර, නැගී එන ආර්ථිකයන්ට වැඩි බලයක් ලබා ගැනීම.
ගෝලීය සහ කලාපීය ආරක්ෂාව මෙන්ම දේශපාලන කරුණු සම්බන්ධයෙන් රටවල් අතර සාකච්ඡා පැවැත්වීම.
බ්රික්ස් රටවල් විසින් 'නිව් ඩිවලොප්මන්ට් බැංකුව' (NDB) නමින් බැංකුවක් ද පිහිටුවා ඇත.
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල යටිතල පහසුකම් සංවර්ධන ව්යාපෘති සඳහා මූල්ය ආධාර සැපයීම මෙහි ප්රධාන අරමුණ වේ.
4). ගෝලීය වශයෙන් බ්රික්ස් හි ඇති වැදගත්කම
ලෝක ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් එනම් ආසන්න වශයෙන් 49.5%ක් මෙම රටවල් නියෝජනය කරයි.
ලෝකයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) විශාල කොටසක් එනම් ආසන්න වශයෙන් 40%ක් පමණ මෙම රටවල් නියෝජනය කරන අතර, ලෝක වෙළෙඳාමේ ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බව සඳහන් වේ.
ලෝක බලය බටහිර රටවලට පමණක් සීමා නොවී, එය විවිධ කලාප අතර බෙදී යන (Multipolar) ක්රමයක් වෙනුවෙන් මෙම සංවිධානය පෙනී සිටියි.
5) බ්රික්ස් සංවිධානයේ වර්තමාන තත්ත්වය
වර්තමානය වන විට BRICS යනු හුදෙක් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සංසදයක් පමණක් නොව, ගෝලීය දේශපාලනය සහ ආර්ථිකය තීරණය කරන ප්රබල බලවේගයකි.
ලෝක ජනගහනයෙන් අඩකට ආසන්න ප්රමාණයක් සහ ගෝලීය තෙල් නිෂ්පාදනයෙන් විශාල කොටසක් මෙම කලාපය සතු වීම මෙයට ප්රධාන හේතුව බව සඳහන් වේ.
බ්රික්ස් සාමාජික රටවල් අතර වර්තමානයේ මතු වී ඇති ප්රධානතම ප්රවණතාවක් වන්නේ ගෝලීය වෙළෙඳාම සඳහා අමෙරිකානු ඩොලරය මත යැපීම අවම කර, තමන්ගේම දේශීය මුදල් ඒකක භාවිතයෙන් වෙළඳාම් කිරීමය.
ලෝක බැංකුව සහ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල වැනි බටහිර ආධිපත්යය යටතේ පවතින ආයතනවලට විකල්ප ලෙස, BRICS 'නව සංවර්ධන බැංකුව' (NDB) හරහා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට ණය සහ ආධාර ලබා දීමේ යාන්ත්රණය පුළුල් කරමින් සිටී.
6). අමෙරිකාවේ බලපෑම සහ ප්රතිචාරය
අමෙරිකාව තවමත් ගෝලීය මූල්ය පද්ධතියේ ප්රධානම බලවතා වන අතර, ඩොලරය ගෝලීය රක්ෂිත මුදල් ඒකකය ලෙස පවත්වා ගැනීමට දැඩි උත්සාහයක් දරයි.
BRICS රටවල් ඩොලරයෙන් බැහැර වීමට උත්සාහ කරන විට, අමෙරිකාව සහ එහි මිත්ර රටවල් ඊට එරෙහිව ආර්ථික සම්බාධක පැනවීම හෝ මූල්ය පීඩන යෙදවීම සිදු කරයි.
BRICS සංවිධානය තුළ ප්රබලම ආර්ථික සහ යුධමය බලවතුන් වන්නේ චීනය සහ රුසියාවයි. අමෙරිකාව මෙම රටවල් දෙක ආර්ථික හා තාක්ෂණික වශයෙන් හුදකලා කිරීමට උදාහරණයක් ලෙස වෙළඳ යුද්ධ සහ තාක්ෂණික තහංචි හරහා නිරන්තරයෙන් කටයුතු කරයි.
BRICS සංවිධානය වේගයෙන් වර්ධනය වීමත් සමඟ, ලෝකය "බටහිර බලපෑම" සහ "නැගී එන නැඟෙනහිර බලවේග (BRICS)" ලෙස දේශපාලනික හා ආර්ථික වශයෙන් ද්රැවීකරණය වීමක් (Polarization) වර්තමානයේ දක්නට ලැබේ.
කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාව සහ බ්රසීලය වැනි රටවල් බටහිර රටවල් සමඟ ද යහපත් සබඳතා පවත්වන බැවින්, මෙම සංවිධානය සම්පූර්ණයෙන්ම 'අමෙරිකානු විරෝධී' බලවේගයක් ලෙස පමණක්ම හැඳින්විය නොහැකි බව පෙන්වා දිය හැකිය.
7). ලංකාවට ඇති බලපෑම
BRICS සංවිධානයේ වර්ධනය සහ එහි ගෝලීය ප්රතිපත්තීන් ශ්රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටකට ආර්ථික හා භූ-දේශපාලනික වශයෙන් විවිධ ආකාරවලින් බලපානු ලබයි.
ශ්රී ලංකාවට බ්රික්ස් සංවිධානයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය නොලැබුණද, නව සංවර්ධන බැංකුව (NDB) හරහා යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනයට සහ ආර්ථික ව්යාපෘති සඳහා මූල්ය ආධාර ලබා ගැනීමට අවස්ථාව පවතී.
ලෝක බැංකුවට සහ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලට අමතරව විකල්ප මූල්ය මූලාශ්රයක් කරා යාමට මෙය රටකට පිටුබලයකි.
බ්රික්ස් රටවල් අමෙරිකානු ඩොලරයෙන් බැහැරව තම දේශීය මුදල් ඒකක හරහා වෙළඳාම් කිරීමට නැඹුරු වීම, ශ්රී ලංකාවටද ඉන්දියාව වැනි ප්රධාන කලාපීය සාමාජිකයන් සමඟ සිදුකරන ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳ කටයුතුවලදී ඩොලර් සංචිත මත පවතින පීඩනය අවම කර ගැනීමට අවස්ථාවක් සපයයි.
ශ්රී ලංකාවට ඉන්දියාව, චීනය සහ රුසියාව වැනි BRICS හි ප්රධාන බලවතුන් සමඟ සමීප සබඳතා පවතී.
බටහිර රටවල් සහ ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතන සමඟ පවතින ගනුදෙනුවලට හානි කර නොගෙන, නැඟී එන නැඟෙනහිර ආර්ථික බලවේග සමඟ ද සබඳතා පවත්වා ගැනීමට ඉඩ සලසෙයි.
BRICS සංවිධානය තුළ ඇති විශාල වෙළඳපොළ සමඟ සම්බන්ධ වීමෙන් ශ්රී ලංකාවේ සංචාරක කර්මාන්තය, අපනයන වෙළඳාම සහ තාක්ෂණික හුවමාරුව දියුණු කර ගැනීමට දිගුකාලීන අවස්ථා උදා කරගත හැකිය.
