header logo
Vallibel FD
Valible Le
විශේෂාංග
සුන්දර හිමාලයේ අසුන්දර ඇතුලාන්තය
සුන්දර හිමාලයේ අසුන්දර ඇතුලාන්තය
Mobitel 1278

හිමාලයේ ග්ලැසියර දියවීම පෙර නොවූ විරූ ලෙස වේගවත් වීම සහ කලාපීය පාරිසරික තත්ත්වයන් නිරීක්ෂණය කිරීමේ පුළුල් පරතරයක් පැවතීම හේතුවෙන් එම කලාපය අතිශයින් අනතුරුදායක සීමාවකට ළඟා වෙමින් ඇති බව විද්‍යාත්මකව සොයාගෙන ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය පවසයි.

'Systemiq' ගෝලීය උපදේශන ආයතනය විසින් 'ඒකාබද්ධ කඳුකර මුලපිරීම' (Integrated Mountain Initiative) සහ ජාත්‍යන්තර ආයතන කිහිපයක තාක්ෂණික දායකත්වයෙන් යුතුව සකස් කරන ලද නවතම පර්යේෂණ වාර්තාවක් මගින් මෙම බරපතළ තත්ත්වය අනාවරණය කර ඇත.

1. ග්ලැසියර දියවීමේ වේගය

හිමාලයානු ග්ලැසියර මේ වන විට මීට දශකයකට පෙර පැවති වේගයට වඩා 65% කින් වැඩි වේගයකින් ස්කන්ධය අහිමි කර ගනිමින් පවතින බව සඳහන් වේ.

හිමාලයානු-කරකෝරම් කලාපය පුරා ඇස්තමේන්තු කර ඇති ග්ලැසියර 40,000 න් සවිස්තරාත්මකව සහ අඛණ්ඩව නිරීක්ෂණය කරනු ලබන්නේ ග්ලැසියර 21 ක් පමණක් වීම බරපතළ ගැටළුවකි.

ග්ලැසියර පසුබැසීමත් සමඟ අස්ථායී පාෂාණ සහ හිම තැන්පතු මගින් රඳවාගෙන ඇති විශාල ජලාශ ඉතිරි වේ. උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම නිසා 'පර්ෆ්‍රොස්ට්' (ස්ථිර ලෙසම හිමෙන් වැසී ගිය බිම්) සහ උස් කඳුකර බෑවුම් අස්ථාවර වීමෙන් අනුක්‍රමික උවදුරු ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව තවත් වැඩි වේ.

2. ඉන්දියාවට ඇති  බලපෑම

හිමාලය යනු මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවකට ජීවය සපයන ගංගාවන් පෝෂණය කරන විශාල ස්වභාවික ජල පද්ධතියකි. ඉන්දියාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 20% ක්ම මෙම ජලය මත රඳා පවතී. එහෙත්, කඳුකර ප්‍රාන්තවලට ලැබෙන්නේ එම වටිනාකමින් 5%ක් වැනි අල්ප ප්‍රතිශතයකි.

ඉන්දියානු භූමියෙන් 18% ක් හිමාලයානු කලාපයට අයත් වුවද, රටේ සමස්ත ව්‍යසනවලින් 35% ක්ම සිදුවන්නේ මෙම කලාපය තුළය.

2025 වසරේ සිදු කරන ලද තක්සේරුවකට අනුව ඉන්දියානු හිමාලයානු කලාපයේ ඉහළ අවදානමක් ඇති ග්ලැසියර ජලාශ 189 ක් අතුරින් ජලාශ 56 ක් "ඉතා ඉහළ අවදානමක් ඇති" ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. මධ්‍ය ජල කොමිෂන් සභාව විසින් හෙක්ටයාර් 10 ට වඩා විශාල ග්ලැසියර ජලාශ 2,485 ක් මේ වන විට නිරීක්ෂණය කරමින් සිටී.

3. කළු කාබන් (Black Carbon) හි බලපෑම

ග්ලැසියර දියවීමට හේතු වන බලවේග සියල්ලම ස්වභාවික පාලනය කළ නොහැකි ඒවා නොවේ.

හිමාලයානු ග්ලැසියර දියවීමෙන් තුනෙන් එකක්ම සිදුවන්නේ 'කළු කාබන්' (කාබන් දූවිලි) නිසා බව පර්යේෂණයෙන් හෙළි වී ඇත.

මෙයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් තැනිතලා ප්‍රදේශවල ඇති ගඩොල් උදුන් ආදියෙන් මුදා හැරේ.

හිම මත තැන්පත් වන මෙම තට්ටු හිරු එළිය වැඩිපුර අවශෝෂණය කර ගනිමින් හිම දියවීම වේගවත් කරයි. ගෝලීය හරිතාගාර වායු විමෝචනය මෙන් නොව, මෙම කළු කාබන් දූෂණය යනු ඉන්දියාවට සහ අසල්වැසි රටවලට සෘජුවම පාලනය කළ හැකි සාධකයකි.
 

MostRead

Mobitel 1278

වීඩියෝපුවත්

අයවැය ගැන හර්ෂගේ පැහැදිලි කිරීම - '' හැබැයි පොඩි game එකක් ගැහුවා''| Ada Derana

අයවැය ගැන හර්ෂගේ පැහැදිලි කිරීම - '' හැබැයි පොඩි game එකක් ගැහුවා''| Ada Derana

ළමා ගායිකා සෙනුමි ගමන් ගත් මෝටර් රථය අනතුරක  | එකම පවුලේ සිව්දෙනෛකු රෝහලට...

ළමා ගායිකා සෙනුමි ගමන් ගත් මෝටර් රථය අනතුරක | එකම පවුලේ සිව්දෙනෛකු රෝහලට...

"අපි පත්කර ගත්තේ ජනාධිපති සහෝදරයෙක්...අනේ උන් සැපට - අපි දැම්මා ළිපට"

"අපි පත්කර ගත්තේ ජනාධිපති සහෝදරයෙක්...අනේ උන් සැපට - අපි දැම්මා ළිපට"

සැක දුරුකළ වැඩබලන අටමස්ථානාධිපති... 'පූජාභූමි සංවර්ධන සැලැස්ම කඩාකප්පල් කරන්න එපා'' | Ada Derana

සැක දුරුකළ වැඩබලන අටමස්ථානාධිපති... 'පූජාභූමි සංවර්ධන සැලැස්ම කඩාකප්පල් කරන්න එපා'' | Ada Derana

"ගණිතය ගැන අවබෝධයක් නැති එක තමා මේ රටේ පළවෙනි ප්‍රශ්නේ | Ada Derana

"ගණිතය ගැන අවබෝධයක් නැති එක තමා මේ රටේ පළවෙනි ප්‍රශ්නේ | Ada Derana

"සංගායනාවක් තියලා සිවුරට නොගැළපෙන අය ඉවත් කරන්න''

"සංගායනාවක් තියලා සිවුරට නොගැළපෙන අය ඉවත් කරන්න''

ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගමේ නිලධාරීන් පාරිභෝගික අධිකාරියට කැඳවයි

ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගමේ නිලධාරීන් පාරිභෝගික අධිකාරියට කැඳවයි

 විදෙස් සංචිත අර්බුදයක් ගැන මරික්කාර් ආණ්ඩුවට අනතුරු අඟවයි"මේක පොඩි එකාගේ සුරංගනා පොත වගේමයි"

විදෙස් සංචිත අර්බුදයක් ගැන මරික්කාර් ආණ්ඩුවට අනතුරු අඟවයි"මේක පොඩි එකාගේ සුරංගනා පොත වගේමයි"

වෘත්තීය සමිති කිහිපයක් තවදුරටත් අයවැයට විරෝධය

වෘත්තීය සමිති කිහිපයක් තවදුරටත් අයවැයට විරෝධය

චමල් රාජපක්ෂගේ බිරිඳ චන්ද්‍රා මාලනීගේ දේහය මැදමුලනට...

චමල් රාජපක්ෂගේ බිරිඳ චන්ද්‍රා මාලනීගේ දේහය මැදමුලනට...

දෑතට විලංගු ලා කස්සප හිමි... ත්‍රිකුණාමලය අධිකරණයට රැගෙන ආ හැටි

දෑතට විලංගු ලා කස්සප හිමි... ත්‍රිකුණාමලය අධිකරණයට රැගෙන ආ හැටි

බෙංගාල බොක්කේ අඩුපීඩන කලාපය හෙට සුළි කුණාටුවක්...

බෙංගාල බොක්කේ අඩුපීඩන කලාපය හෙට සුළි කුණාටුවක්...

දිවුලපිටියේ පැත්තක් කළු කරමින් පැය 8කටත් වඩා ගිනිගත් 'ෆ්‍රැක්ට්‍රිය'

දිවුලපිටියේ පැත්තක් කළු කරමින් පැය 8කටත් වඩා ගිනිගත් 'ෆ්‍රැක්ට්‍රිය'

අයවැයේ බෙදීම් දැක්ක විපක්ෂ නියෝජිතයෝ..

අයවැයේ බෙදීම් දැක්ක විපක්ෂ නියෝජිතයෝ..

කෝපි හදන, කෑම බෙදන, මේස පිහින රොබෝ වේටර්වරු ! - චීනයේ APEC මාධ්‍ය මධ්‍යස්ථානයේ පෙරළියක් | Ada Derana

කෝපි හදන, කෑම බෙදන, මේස පිහින රොබෝ වේටර්වරු ! - චීනයේ APEC මාධ්‍ය මධ්‍යස්ථානයේ පෙරළියක් | Ada Derana

Mobitel 1278
Lassana Flora

Spotlight

 දවසේ කාටුන් විස්තරේ

දවසේ කාටුන් විස්තරේ

 නිලධාරීන් මරණයෙන් බේරගන්න පොලිසියට ජිම්

නිලධාරීන් මරණයෙන් බේරගන්න පොලිසියට ජිම්

 ඉතිහාසයේ විශාලම වාහන තොගය වනජීවී සංරක්ෂණයට

ඉතිහාසයේ විශාලම වාහන තොගය වනජීවී සංරක්ෂණයට

 ණය පොලී බර අඩුවෙයි

ණය පොලී බර අඩුවෙයි

 සංචාරක සංවර්ධන බද්ද අහෝසිය ලෙඩක්

සංචාරක සංවර්ධන බද්ද අහෝසිය ලෙඩක්

 ජාතික ආදායමෙන් සියයට 56ක් සියයට විස්සක් අතේ

ජාතික ආදායමෙන් සියයට 56ක් සියයට විස්සක් අතේ

 දවසේ කාටූන් විස්තරේ

දවසේ කාටූන් විස්තරේ

RMV කාර්යාලය අසල හොර 'RMV' නිවසක්

RMV කාර්යාලය අසල හොර 'RMV' නිවසක්

 1990 සුවසැරියට ඉන්දියාවෙන් බිලියන 1.72ක නව ගිලන්රථ 100ක්

1990 සුවසැරියට ඉන්දියාවෙන් බිලියන 1.72ක නව ගිලන්රථ 100ක්

 ජවිපෙ 37 වැනි ඉල්මහ විරු සමරුව අද

ජවිපෙ 37 වැනි ඉල්මහ විරු සමරුව අද

බෙංගාල බොක්ක යළි කැලඹෙයි - වැස්ස එක්ක කුණාටු අවදානමක්

බෙංගාල බොක්ක යළි කැලඹෙයි - වැස්ස එක්ක කුණාටු අවදානමක්

 වාහන 12ක් දකුණේ සමුප කොමසාරිස් අතට - වරුණිගේ වාහනයත් ඒ අතර

වාහන 12ක් දකුණේ සමුප කොමසාරිස් අතට - වරුණිගේ වාහනයත් ඒ අතර

නාගොඩ රෝහලේ සාදයකදී දොස්තරලා ගුටි ඇනගෙන

නාගොඩ රෝහලේ සාදයකදී දොස්තරලා ගුටි ඇනගෙන

දවසේ කාටූන් විස්තරය

දවසේ කාටූන් විස්තරය

තෑගි ඉල්ලපු රංජන් ජයලාල්ට මොකද වෙන්නේ ?

තෑගි ඉල්ලපු රංජන් ජයලාල්ට මොකද වෙන්නේ ?