ලොව පුරා උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමත් සමඟ පරාගන කාලසීමාව දීර්ඝ වීම සහ පරාගවල ප්‍රබලතාව වැඩිවීම හේතුවෙන් ශ්වසන රෝගීන් සංඛ්‍යාව ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන බව විද්‍යාඥයෝ පවසති.

පෘථිවි උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම හුදෙක් ග්ලැසියර දියවීමට පමණක් සීමා නොවී, අප ආශ්වාස කරන වාතය පවා "මාරාන්තික" තත්ත්වයට පත් කරමින් තිබෙන බව ඔවුන් පෙන්වාදෙති.

විදෙස් වාර්තා පවසන පරිදි මෑතකදී ඔස්ට්‍රේලියාවේ මෙල්බර්න් නුවර සිදු වූ "Thunderstorm Asthma" තත්ත්වය මෙයට උදාහරණයකි.

මොකක්ද මේ Thunderstorm Asthma තත්ත්වය ?

සාමාන්‍යයෙන් පරාග අංශු විශාල බැවින් ඒවා නාසයෙන් පෙරා ඉවත් වේ. නමුත් ගිගුරුම් සහිත වැසි පවතින විට තද සුළඟ මඟින් පරාග විශාල වශයෙන් වලාකුළු දෙසට ඇද ගනී. වලාකුළුවල ඇති තෙතමනය නිසා මෙම පරාග අංශු පිපිරී ඉතා කුඩා කොටස්වලට කැඩී යයි. මෙම අන්වීක්ෂීය පරාග කොටස් නැවත පොළොවට පතිත වන අතර, ඒවා වාතය සමඟ කෙලින්ම පෙනහළුවල ගැඹුරුම ප්‍රදේශ කරා ගමන් කරයි. මෙල්බර්න් නුවරදී විනාඩි 30ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ දහස් ගණනක් රෝහල්ගත කිරීමටත්, 10 දෙනෙකුට ජීවිත අහිමි කිරීමටත් මෙම තත්ත්වය හේතු වූ බව සඳහන් වේ.

කාලගුණ විපර්යාසයේ බලපෑම විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන පරිදි වායුගෝලයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් මට්ටම ඉහළ යාම පරාග නිපදවන ශාකවලට "පොහොරක්" ලෙස ක්‍රියා කරයි.

ශීත කාලය කෙටි වීම නිසා ශාක වසරකට මාස දෙකක් පමණ අමතර කාලයක් පරාග මුදාහරින බව සඳහන් වේ.

කාබන්ඩයොක්සයිඩ් මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් ශාක පෙරට වඩා 50% සිට 13 ගුණය දක්වා වැඩි පරාග ප්‍රමාණයක් නිපදවන බව පර්යේෂණවලින් හෙළි වී ඇත.

නව පරාගයන් පෙරට වඩා වැඩි අසාත්මිකතා ඇති කළ හැකි ප්‍රෝටීනවලින් සමන්විත බව සඳහන් වේ.‍

විශේෂයෙන්ම රෝග ලක්ෂණ නොමැති පුද්ගලයින් පවා දරුණු අසාත්මිකතාවලට ගොදුරු විය හැකි බැවින්, ඉදිරි වසරවලදී මෙය ගෝලීය සෞඛ්‍ය අර්බුදයක් වනු ඇති බවට විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.

කාලගුණ විපර්යාසය සහ ඉහළ යන පරාග ප්‍රමාණය ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන ආකාරය

ශ්‍රී ලංකාව නිවර්තන කලාපීය රටක් බැවින් යුරෝපීය රටවල මෙන් "ශීත ඍතුවෙන්" පසු පැමිණෙන පැහැදිලි පරාග වාරයක් අපට නොමැත.

කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවට මෙම තත්ත්වය බලපාන සුවිශේෂී ක්‍රම කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත.

1. ලංකාව වැනි රටවල වසර පුරාම පරාගන ක්‍රියාවලිය සිදුවන බැවින්, උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම තුළ ශාකය වසරේ වැඩි කාලයක් පරාග නිපදවීමට පෙළඹේ.

මෙයින් අදහස් කරන්නේ අසාත්මිකතා ඇති පුද්ගලයන්ට "විවේකයක්" නොමැතිව වසර පුරාම රෝග ලක්ෂණ පැවතිය හැකි බවය.

කොළඹ සහ මහනුවර වැනි නගරවල වායු දූෂණය ඉහළ මට්ටමක පවතී.

වායු දූෂක අංශු පරාග සමඟ එකතු වූ විට, පරාගවල අසාත්මිකතා ඇති කිරීමේ හැකියාව කිහිප ගුණයකින් වැඩි වේ.

ශ්‍රී ලංකාව යනු වසරේ පුරා කිහිප විටකදීම අකුණු සහිත වැසි ඇති වන රටකි.

2. පර්යේෂණවලට අනුව, දකුණු ආසියාතිකයන් මෙවැනි පරාග ආශ්‍රිත ඇදුම තත්ත්වයන්ට ජානමය වශයෙන් වැඩි අවදානමක් දක්වන බව හඳුනාගෙන ඇත.

2016 මෙල්බර්න් සිදුවීමේදී පවා රෝහල්ගත වූවන්ගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් ශ්‍රී ලාංකික සහ ඉන්දීය සම්භවයක් සහිත පුද්ගලයන් වූ බව විදෙස් වාර්තා පෙන්වා දෙති.

3. ශ්‍රී ලාංකික අපට මෙවැනි තත්ත්වයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට පහත පියවර ගත හැකිය

ගිගුරුම් සහිත වැසි පවතින විට, ඇදුම හෝ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ඇති අය හැකිතාක් නිවෙස් තුළ රැඳී සිටීම. ඖෂධ භාවිතය අසාත්මිකතා ඇති පුද්ගලයන් වැසි වාර ආරම්භ වීමට පෙර වෛද්‍ය උපදෙස් මත පාලන ඖෂධ (Inhalers/Antihistamines) භාවිතය.

පරාග අධික කාලවලදී සහ කුණාටු සහිත අවස්ථාවලදී පිටතට යන්නේ නම් N95 වර්ගයේ මුඛ ආවරණයක් පැලඳීය හැකිය.

එමෙන්ම නිවෙස් තුළට පරාග ඇතුළු වීම වැළැක්වීමට ජනෙල් වසා තැබීම සහ හැකි නම් වායු පිරිපහදු (Air Purifiers) භාවිතා කිරීම.

ඉහත කරුණු අනුව ඔබට යම් හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවක් ඇතිනම්, හුදෙක් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවක් ලෙස සිතමින් නොසලකා හැරීම වෙනුවට, කාලගුණික විපර්යාසයන්ට අනුකූලව සෞඛ්‍ය පුරුදු වෙනස් කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ඔබට හෝ ඔබේ පවුලේ අයෙකුට වැසි දිනවලදී හුස්ම ගැනීමේ අපහසුවක් ඇති වුවහොත් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට මතක තබා ගන්න.