නව ජාතික ඛනිජ ප්රතිපත්තිය එළි දැක්වීමට කර්මාන්ත හා ව්යවසායකත්ව සංවර්ධන අමාත්යාංශය විසින් පියවර ගෙන තිබේ.
අමාත්යාංශය සඳහන් කර ඇත්තේ මෙම නව ප්රතිපත්තිය ජුනි 01 දින සිට බලාත්මක වන බවය.
1999 වසරේදී ජාතික ඛනිජ ප්රතිපත්තියක් සකස් කර තිබුණු අතර එය 2023 වසරේදී සංශෝධනය කර තිබුණි.
කෙසේ නමුත් වර්තමානයේ පවතින සමාජ ආර්ථික පසුබිම වෙනුවෙන් නව ප්රවේශයක අවශ්යතාවය ඉස්මතු කරන බැවින් නව ප්රතිපත්තියක් සම්පාදනය කිරීම සඳහා රජයේ අවධානය යොමුව තිබුණි.
නව ජාතික ඛනිජ ප්රතිපත්තියක් සකස් කිරීම සඳහා කර්මාන්ත සහ ව්යවසායකත්ව සංවර්ධන අමාත්ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති මහතා විසින් පසුගිය පෙබරවාරි 09 වැනි දින ඉදිරිපත් කරන ලද කැබිනට් පත්රිකාවට අනුමැතිය හිමි වූ අතර ඒ අනුව නව ජාතික ඛනිජ ප්රතිපත්තියක් සම්පාදනය කිරීමට ආරම්භ කෙරුණි.
ඒ අනුව මෙම නව ප්රතිපත්තිය සම්පාදන කර ඇති අතර මේ තුළ දේශීය ඛනිජවල ආවේනික ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳව විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් ඛනිජ සම්පත් පිළිබඳව ශක්යතා අධ්යනය, අගය එකතු කරන ලද ඛනිජ සම්පත් හා පරිසරයේ තිරසාර කළමනාකරණය සහ ඛනිජ නිස්සාරණයට අදාළ ඉඩම් හිමිකම් ගැටලු යන කරුණු මෙම මෙහිදී කෙටුම්පත් කිරීමේදී සැලකිල්ලට ගෙන ඇත.
මෙම ප්රතිපත්තියේ මූලික අරමුණ වන්නේ මෙරට ඛනිජ ක්ෂේත්රය ශක්තිමත් කරන ප්රතිපත්තිමය මූලධර්ම පුළුල් ලෙස හඳුනා ගැනීම වේ.
එමෙන්ම මෙම මූලධර්ම භූමියේ ක්රියාත්මක කළ හැකි සැලසුම් සමග සම්බන්ධ කිරීම මගින් ක්රියාත්මක කිරීමේදී ක්රියාවලියට මග පෙන්වන උපායමාර්ග හඳුන්වා දී ඇති අතර මෙම ප්රතිපත්ති රාමුව අදාළ ආයතන විසින් තම තමන්ගේ ක්ෂේත්රයන් හී සවිස්තරාත්මක ක්රියාකාරි සැලසුම් සකස් කිරීම සඳහා පදනමක් ලෙස භාවිත කිරීමත් සිදුවනු ඇත.
මෙම නව ප්රතිපත්තිය තුළින් ප්රතිපත්තිමය ඉලක්ක කිහිපයක් අපේක්ෂා කර ඇති අතර ඒ අනුව නිරන්තරයෙන් යාවාත්කාලීන වන ජාතික ඛනිජ සම්පත් ලේඛනයක් සකස් කිරීම, ඛනිජ සම්පත් තිරසාර ලෙස භාවිත කිරීම සහතික කිරීම, ජාතියට ප්රශස්ත ප්රතිලාභ ලැබෙන පරිදි අගය එකතු කළ ඛනිජ අපනයන සහ ඛනිජ පදනම් වූ නිෂ්පාදන සංවර්ධනය කිරීම, ආර්ථික සංවර්ධනය සඳහා ඛනිජ සම්පත් තිරසාර භාවිතය සහ පරිසර සංරක්ෂණය අතර සමතුලිතතාවය තහවුරු කිරීම, පර්යේෂණ හා සංවර්ධණ හා සංවර්ධන කටයුතු දිරිමත් කිරීම, ඛනිජ ක්ෂේත්රයේ යහපාලන මූලධර්මයන්ට අනුගත වීම සහ ආයෝජන හිතකාමී නියාමන රාමුවක් සැපයීම මගින් ඛනිජ ආයෝජන ප්රවර්ධනය කිරීම, ඛනිජ කර්මාන්තයට අදාළ ඉඩම් ආශ්රිත ගැටලු විසඳීම සඳහා පහසුකම් සැලසීම යන කරුණු වෙනුවෙන් අවධානය යොමුව ඇත.
එමෙන්ම මෙම ප්රතිපත්තියේ සඳහන් උපායමාර්ග, ප්රතිපත්තියේ මූලධර්ම ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා පදනම ලෙස ක්රියා කරන බවත් ඒවා අදාළ පනත් මගින් ක්රියාත්මක කිරීමටද නියමිත අතර එම ක්රියාමාර්ග බලගැන්වීම සඳහා නියාමන ආයතන වෙත බලය පැවරීමද සිදු කෙරේ.
අමාත්යාංශය සඳහන් කර ඇත්තේ මෙම ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කිරීමේ මට්ටම මත මහජනතාව ඇතුළු පාර්ශ්වකරුවන්ට විශේෂයෙන්ම කර්මාන්ත ක්ෂේත්රයට සෘජු බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බවය.
එබැවින් අදාළ නියාමන ආයතන විසින් ඒකාබද්ධව පිළිගත හැකි රාමුවක් සකස් කිරීමෙන් අනතුරුව සවිස්තරාත්මක ක්රියාත්මක කිරීමේ උපායමාර්ග වැඩසටහන් සැලසුම් සහ අනෙකුත් නියාමන ලේඛන අවසන් කිරීම සඳහා පාර්ශ්වකරුවන් සමග උපදේශන ක්රියාවලියක් පැවැත්විය යුතු බවත් සඳහන් කර ඇත.
තවද ඛනිජ ක්ෂේත්රයට අදාළ විෂයභාර අමාත්යාංශය, ඛනිජ ප්රතිපත්තිය අධීක්ෂණය හා ක්රියාත්මක කිරීමේ ප්රධාන භූමිකාව ඉටුකරන නමුත් ඛනිජ ඛනිජ ආශ්රිත කරුණු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන ආයතන කිහිපයක් විවිධ අමාත්යාංශ යටතේ පවතින බැවින් අධීක්ණ මණ්ඩලය අදාළ අමාත්යාංශ නියෝජිතයින්ගෙන් සමන්විත විය යුතු බවත් මෙහි සඳහන් වේ.
නව ජාතික ඛනිජ ප්රතිපත්තිය පහතින්
National Mineral Policy - Sinhala by poornima
